Kinderen groeien op met AI aangestuurde technologieën, vaak zonder volledig te begrijpen hoe deze werken of welke risico’s eraan verbonden zijn. Door ze AI-geletterdheid bij te brengen, kunnen deelnemers slimme en verantwoordelijke keuzes maken en krijgen ze het vertrouwen om AI-technologie op een veilige en positieve manier te gebruiken.
In cocreatie met onderzoekers, experts, kunstenaars en bezoekers, en in samenwerking met NEMO Science Museum, ontwikkelden we een interactieve creatieve interventie gericht op het vergroten van het bewustzijn en de kennis over AI bij kinderen van 8 tot 12 jaar. Dit proces leidde uiteindelijk tot de interactieve voorstelling Ontrafel de AI Machine. De voorstelling combineert educatie, creativiteit en bewustwording in een aansprekende en tastbare ervaring.
Centraal in de voorstelling staat een unieke ‘AI Machine’, ontworpen door kunstenaar Maarten Bel, waarmee bezoekers op een speelse manier kunnen ontdekken wat AI is en hoe het werkt. Vragen als hoe AI leert, maar ook de mogelijke risico’s en ethische implicaties ervan, worden op een toegankelijke en boeiende manier behandeld. De voorstelling maakt een complex digitaal onderwerp begrijpelijk door het te vertalen naar een speelse en interactieve ervaring. Na afloop kunnen kinderen vragen stellen en samen met de gastkunstenaar en Erasmus-onderzoeker David Blok nadenken, wat een directe dialoog mogelijk maakt die het begrip verdiept. Naast een gestructureerd script is er ruim plaats voor spontane inbreng en feedback van het publiek.
Dit project is een initiatief van de Erasmus-leerstoel van Moniek Buijzen en maakt deel uit van AICON, in samenwerking met NEMO. De organisaties stelden een multidisciplinaire team samen, dat opereerde binnen een breder netwerk van partners. Deze transdisciplinaire samenwerking wordt gekenmerkt door drie kernelementen: onderzoek, cocreatie en publieke dialoog, waardoor tijdens het hele proces alle perspectieven worden meegenomen.
Door bezoekers actief te betrekken en hen wegwijs te maken in hoe generatieve AI werkt, krijgen ze meer grip op de technologie en bouwen ze vertrouwen op in het gebruik ervan. De voorstelling sluit aan bij de dagelijkse ervaringen van de kinderen, trekt hun aandacht en maakt met humor en creativiteit leren leuk. Zo doen deelnemers kennis en vaardigheden op om verantwoord en veilig hun weg te vinden in een wereld die steeds meer door AI wordt aangestuurd. De positieve reacties van het publiek leidden tot verdere ontwikkeling en nieuwe samenwerkingen in Rotterdam en daarbuiten.
Foto (c) Ben Houdijk